Hòa giải tranh chấp đất đai tại UBND cấp xã là thủ tục nhằm tạo điều kiện để các bên đang có mâu thuẫn về quyền sử dụng đất tự thỏa thuận, thống nhất phương án giải quyết trên cơ sở xác minh nguồn gốc, quá trình quản lý, sử dụng và hiện trạng đối với thửa đất tranh chấp. Đây là một trong những bước quan trọng trước khi tranh chấp được chuyển đến cơ quan có thẩm quyền giải quyết theo quy định pháp luật.
Căn cứ Phần II Phụ lục ban hành kèm theo Quyết định số 2304/QĐ-BNNMT năm 2025, trình tự, thủ tục hòa giải tranh chấp đất đai tại UBND cấp xã năm 2026 được thực hiện như sau:
1. Trình tự thực hiện hòa giải tranh chấp đất đai
Bước 1: Nộp đơn yêu cầu hòa giải
Người có yêu cầu giải quyết tranh chấp đất đai chuẩn bị hồ sơ và nộp tại Trung tâm Phục vụ hành chính công hoặc UBND cấp xã nơi có đất tranh chấp.
Trường hợp hồ sơ được tiếp nhận tại Trung tâm Phục vụ hành chính công thì hồ sơ sẽ được chuyển đến UBND cấp xã có thẩm quyền để xem xét, giải quyết.
Bước 2: Xem xét và thông báo việc thụ lý
Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận được đơn, Chủ tịch UBND cấp xã có trách nhiệm xem xét việc thụ lý yêu cầu hòa giải.
Nếu thụ lý, Chủ tịch UBND cấp xã phải thông báo bằng văn bản cho các bên tranh chấp và Văn phòng đăng ký đất đai hoặc Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai nơi có đất tranh chấp.
Trường hợp không thụ lý, UBND cấp xã cũng phải thông báo bằng văn bản và nêu rõ lý do để các bên biết.
Bước 3: Thẩm tra, xác minh nội dung tranh chấp
Sau khi tiếp nhận và thụ lý vụ việc, UBND cấp xã tiến hành xác minh những vấn đề liên quan đến tranh chấp.
Nội dung xác minh tập trung vào:
- Nguyên nhân làm phát sinh tranh chấp;
- Nguồn gốc thửa đất;
- Quá trình quản lý, sử dụng đất;
- Hiện trạng sử dụng đất;
- Các giấy tờ, tài liệu liên quan do các bên cung cấp;
- Những tình tiết khác có liên quan đến việc giải quyết tranh chấp.
Việc xác minh giúp cơ quan có thẩm quyền có đầy đủ cơ sở trước khi tổ chức cuộc họp hòa giải.
Bước 4: Thành lập Hội đồng hòa giải tranh chấp đất đai
UBND cấp xã thành lập Hội đồng hòa giải tranh chấp đất đai để tổ chức và tiến hành hòa giải.
Thành phần Hội đồng gồm:
- Chủ tịch hoặc Phó Chủ tịch UBND cấp xã làm Chủ tịch Hội đồng;
- Đại diện Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp xã;
- Đại diện cơ quan có chức năng quản lý đất đai cấp xã.
-
Tùy thuộc tính chất, đặc điểm của từng vụ việc, UBND cấp xã có thể mời thêm người đại diện cho cộng đồng dân cư, người có uy tín trong dòng họ, người có kiến thức pháp lý hoặc kiến thức xã hội, già làng, chức sắc tôn giáo, người biết rõ về vụ việc và các cá nhân, tổ chức khác có liên quan tham gia Hội đồng hòa giải.
Bước 5: Tổ chức cuộc họp hòa giải
UBND cấp xã tổ chức cuộc họp với sự tham gia của các bên tranh chấp, thành viên Hội đồng hòa giải và những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan.
Một điểm cần lưu ý là việc hòa giải chỉ được tiến hành khi các bên tranh chấp đều có mặt. Nếu một trong các bên vắng mặt đến lần thứ hai thì vụ việc được xác định là hòa giải không thành.
Kết quả hòa giải phải được lập thành biên bản hòa giải, trong đó thể hiện các nội dung chủ yếu như:
- Thời gian, địa điểm tiến hành hòa giải;
- Thành phần tham dự;
- Tóm tắt nội dung tranh chấp;
- Nguồn gốc và thời điểm sử dụng đất đang tranh chấp;
- Nguyên nhân phát sinh tranh chấp theo kết quả xác minh;
- Ý kiến của Hội đồng hòa giải;
- Những nội dung các bên đã thống nhất;
- Những nội dung các bên chưa thống nhất.
Biên bản phải có chữ ký của Chủ tịch Hội đồng và các bên tranh chấp. Nếu biên bản có nhiều trang thì các bên phải ký vào từng trang. Biên bản được đóng dấu của UBND cấp xã, gửi ngay cho các bên tranh chấp và được lưu tại UBND cấp xã.
Trường hợp có ý kiến khác sau khi hòa giải thành
Trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày lập biên bản hòa giải thành, nếu một trong các bên có ý kiến bằng văn bản khác với nội dung đã thống nhất thì Chủ tịch UBND cấp xã tổ chức lại cuộc họp Hội đồng hòa giải để xem xét ý kiến bổ sung.
Sau đó, vụ việc phải được lập lại biên bản hòa giải thành hoặc biên bản hòa giải không thành tùy thuộc kết quả giải quyết.
Trường hợp hòa giải không thành
Nếu việc hòa giải không đạt được thỏa thuận, UBND cấp xã có trách nhiệm hướng dẫn các bên thực hiện quyền yêu cầu giải quyết tranh chấp tại cơ quan có thẩm quyền theo quy định pháp luật.
2. Phương thức nộp hồ sơ
- Nộp trực tiếp tại Trung tâm Phục vụ hành chính công hoặc UBND cấp xã;
- Gửi hồ sơ thông qua dịch vụ bưu chính công ích;
- Nộp hồ sơ trực tuyến trên Cổng dịch vụ công.
3. Hồ sơ hòa giải tranh chấp đất đai gồm những gì?
Theo thủ tục được công bố, hồ sơ gồm:
Thứ nhất, Đơn yêu cầu hòa giải tranh chấp đất đai bản chính.
Thứ hai, các giấy tờ có liên quan đến việc sử dụng đất (bản photocopy hoặc bản sao có công chứng, chứng thực) theo quy định.
Số lượng hồ sơ: 01 bộ.
4. Thời hạn giải quyết
Thời hạn giải quyết thủ tục hòa giải tranh chấp đất đai tại UBND cấp xã là không quá 30 ngày kể từ ngày nhận được đơn yêu cầu hòa giải tranh chấp đất đai.
Do đó, người dân cần lưu giữ giấy tờ chứng minh thời điểm UBND cấp xã tiếp nhận đơn để có cơ sở theo dõi thời hạn giải quyết vụ việc.
5. Cơ quan có thẩm quyền thực hiện
Cơ quan có thẩm quyền quyết định: Chủ tịch UBND cấp xã.
Cơ quan phối hợp: Các phòng, bộ phận thuộc UBND cấp xã có liên quan đến việc giải quyết tranh chấp.
6. Kết quả giải quyết
Kết quả của thủ tục là Biên bản hòa giải tranh chấp đất đai có chữ ký của Chủ tịch Hội đồng hòa giải, các bên tranh chấp có mặt tại buổi hòa giải và các thành viên tham gia hòa giải, đồng thời có đóng dấu của UBND cấp xã.
Như vậy, Hòa giải tranh chấp đất đai tại UBND cấp xã là thủ tục có ý nghĩa quan trọng trong quá trình giải quyết các tranh chấp liên quan đến quyền sử dụng đất. Việc nắm rõ trình tự, thời hạn và thành phần hồ sơ giúp người dân chủ động bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình, đồng thời hạn chế tình trạng hồ sơ bị kéo dài hoặc phải bổ sung nhiều lần.
Liên hệ: LS: Phạm Thị Thanh/Trần Anh Việt
SĐT: 082.912.3988/ 096.199.2936
